Lezing over genealogie en DNA
Venray | Kring Venray van het Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG) organiseert op maandag 15 juni een lezing met de titel Genealogie en DNA: Accurate genealogie blijft nodig met booming DNA. Spreker is Bert van Laer. De lezing wordt gehouden in het Venrays Museum aan het Mgr. Goumansplein 1 in Venray en begint om 19.30 uur.
Eind vorige eeuw is door middel van DNA-onderzoek veel bekend geworden over de erfelijkheid van alle levende wezens. Met name in de laatste decennia heeft dit een groot aantal spectaculaire bevindingen opgeleverd. De vraag dringt zich op wat DNA-onderzoek kan betekenen voor de genealogie, de kennis van ons voorgeslacht. Heel veel, als we de commerciële instituten op het gebied van DNA-onderzoek mogen geloven: zij claimen dat met diepgaand DNA-onderzoek onze etniciteit en afstamming in beeld kunnen worden gebracht.
Dat DNA iets te maken heeft met erfelijkheid werd ruim 100 jaar geleden ontdekt. Toen ruim 50 jaar geleden nieuwe analysetechnieken en de computer hun intrede deden, maakte dit in een rap tempo de weg vrij voor allerlei nieuwe toepassingen van DNA-onderzoek. Een opsomming: in de geneeskunde heeft DNA-diagnostiek een enorme vlucht genomen onder andere bij het zoeken naar de oorzaken van erfelijke ziekten, forensisch DNA-onderzoek is onmisbaar geworden bij het oplossen van misdaden, geschiedkundig onderzoek kan ondersteund worden met DNA-onderzoek. Zo kan o.a. een onzekere afstamming van nakomelingen verhelderd worden. Een voorbeeld hiervan is de kwestie rond de in 1917 vermoorde Russische tsarenfamilie Romanov en sinds kort is DNA-onderzoek ook populair geworden als hulpmiddel bij genealogisch onderzoek, niet in de laatste plaats omdat dit soort DNA-onderzoek inmiddels zeer betaalbaar geworden is.
Wat kun je als genealoog met de resultaten van een DNA-test? In algemene zin kun je stellen dat eigenlijk de complete historie van de mensheid in kaart kan worden gebracht door de patronen van mutaties in beeld te brengen, die uniek en opeenvolgend zijn. DNA-onderzoek geeft informatie over de genetische samenstelling van een groep mensen en hun geografische herkomst. Bepaalde stammen kwamen vanuit Afrika, via Zuid-Europa in onze streken terecht, andere weer via Azië en Rusland. In sommige gevallen heeft dat er toe geleid dat resultaten van eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek herschreven moesten worden.
DNA kan ook worden gebruikt om een mogelijke verwantschap te onderzoeken. In de genealogische praktijk komen we, vroeg of laat, twijfels tegen over een eventuele verwantschap tussen personen, bijvoorbeeld wanneer oorspronkelijke bronnen ontbreken. In dergelijke gevallen kan met behulp van DNA-onderzoek een genetische verwantschap aangetoond worden (of juist niet). Omdat het Y-DNA alleen via de mannelijke lijn wordt vererfd, en het X-DNA alleen via de vrouwelijke, kan bij dit onderzoek zowel de mannelijke als de vrouwelijke afstammingslijn in beeld worden gebracht. Nieuw is het doen van zgn. autosomaal DNA-onderzoek waarbij het patroon van vererving van alle chromosomen in beeld gebracht wordt. De spreker zal dit alles toelichten.
Vervolgens zal Bert van Laer in het kort uit de doeken doen wat de logische stappen zijn bij genealogisch onderzoek. Gedegen bronnenonderzoek is en blijft nodig om fouten zoveel mogelijk te voorkomen. Met name bij het onderzoek naar voorouders uit de 17e en 18e eeuw worden nogal eens fouten gemaakt omdat de oorspronkelijke bronnen niet volledig geraadpleegd worden.
Bij het stamboomonderzoek van de familie van Laer kwam de spreker fouten en onzekerheden tegen. Zijn vermoedens hierover werden versterkt toen hij een verre neef tegenkwam (10 generaties terug) en verwantschap zeer aannemelijk was, maar niet honderd procent bewezen kon worden.
De toegang is gratis voor leden van het LGOG. Zoals gebruikelijk is de lezing ook toegankelijk voor belangstellende niet-leden. Zij betalen een bijdrage van vijf euro.